Mbi 110 projekte të reja dhe të modernizimit, me vlerë mbi 15 miliardë euro vetëm në infrastrukturën publike, pritet të prezantohen në Balkan Summit 2026, i cili do të mbahet më 19 dhe 20 tetor në Prishtinë.
Projektet përfshijnë Kosovën, Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut, ndërsa synimi i samitit është që këto tri tregje të prezantohen si një platformë e përbashkët investimesh, me qëllim tërheqjen e kompanive ndërkombëtare, financuesve dhe institucioneve zhvillimore, transmeton KosovaPress.
Organizatori i samitit, Driton Dalipi, ka thënë se fokusi i këtij organizimi është konkretizimi i projekteve dhe krijimi i partneriteteve ndërmjet institucioneve publike, kompanive zbatuese dhe institucioneve financiare.
“Sepse kështu e shohin këtë rajon investitorët seriozë. Tregjet tona, veç e veç, janë të vogla dhe një kontraktor global apo një bankë zhvillimore do ta ketë të vështirë të arsyetojë kostot e hyrjes në treg për vetëm disa projekte në një shtet. Por, kur i bashkojmë Kosovën, Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut, kemi një portofol të konsiderueshëm projektesh, korridore të përbashkëta dhe një logjikë të vetme. Ne nuk po u kërkojmë investitorëve të zbulojnë tri tregje të vogla. Po u ofrojmë një treg të vetëm rajonal me tri pika hyrëse. Mali i Zi, Bosnja, Kroacia dhe Bullgaria mund t’u bashkohen Samiteve të ardhshme Ballkanike”, thotë Dalipi.
Në një intervistë për KosovaPress, Dalipi thekson se samiti synon të shërbejë si platformë për marrëveshje konkrete, duke identifikuar projektet që janë të gatshme për zbatim, ato që kërkojnë përgatitje të mëtejshme dhe partnerët që mund t’i çojnë përpara.
“Fokusi te projektet Samiti Ballkanik është konceptuar si një platformë për arritjen e marrëveshjeve, jo thjesht si një platformë për diskutime. Ne i bëjmë bashkë ministritë dhe institucionet publike që i kanë në përgjegjësi projektet, kompanitë që mund t’i ndërtojnë dhe operojnë ato, si dhe institucionet financiare që mund t’i financojnë. Pyetja të cilës duam t’i përgjigjet çdo sesion është e thjeshtë: Çfarë është gati? Çfarë ka ende nevojë për përgatitje? Dhe kush mund ta çojë përpara?”, thotë Dalipi.
Ai ka shtuar se qëllimi është që secila seancë të ndihmojë në përcaktimin e hapave të ardhshëm për projektet dhe të qartësojë se cilat prej tyre janë të gatshme për investime. Derisa tregon edhe sa sektorë janë të përfshirë.
“Gjerësia e fushave të përfshira është e qëllimshme. Transporti, energjia, uji dhe infrastruktura digjitale nuk ekzistojnë të ndara nga njëra-tjetra. Një qendër e të dhënave ka nevojë për energji. Energjia ka nevojë për lidhje me rrjetin. Ndërsa industria ka nevojë për rrugë, hekurudha dhe fuqi punëtore të kualifikuar. Kur i shqyrtojmë së bashku transportin, mjedisin dhe ujin, energjinë dhe qendrat e të dhënave për inteligjencën artificiale, industrinë e turizmit, shërbimet digjitale dhe bujqësinë e industrinë ushqimore, kuptojmë se si një investim e forcon arsyeshmërinë e një investimi tjetër. Pikërisht këtu qëndron vlera rajonale”, thekson Dalipi.
Ai vlerëson se trajtimi i këtyre sektorëve në mënyrë të ndërlidhur mund të krijojë mundësi më të mëdha për investime në rajon.
“Këto institucione janë thelbësore, por ne jemi të kujdesshëm sa u përket pritshmërive. Institucione si Grupi i Bankës Botërore, Korporata Amerikane e Financimit për Zhvillim (DFC), banka gjermane KfË dhe Agjencia Franceze e Zhvillimit (AFD) sjellin përvojë në përgatitjen e projekteve, ndarjen e rreziqeve dhe financimin e kombinuar. Prania e tyre i ndihmon të gjithë të kuptojnë se çfarë e bën një projekt të përshtatshëm për financim. Megjithatë, ky nuk është një premtim për financimin e ndonjë projekti të caktuar.Mundësia e financimit të një projekti varet ende nga qëndrueshmëria ekonomike, një kornizë e qartë ligjore dhe përgatitja e duhur. Dhe pikërisht kjo është biseda që duam të zhvillojmë.”, shton Dalipi.
Duke folur për përvojën e tij në projekte zhvillimore, ai thotë se më shumë se dy dekada punë me Bashkimin Evropian, Bankën Botërore dhe USAID-in kanë ndikuar në konceptimin e samitit, veçanërisht në kuptimin e sfidave që projektet përballin nga faza e planifikimit deri te zbatimi.
“Kjo qasje përcakton gjithçka. Dy dekada përvojë në realizimin e programeve të financuara nga donatorët të mësojnë se si projektet kalojnë nga ideja në zbatim dhe ku ngecin gjatë këtij procesi. Ne e njohim gjuhën e ministrive, të kontraktorëve dhe të financuesve. E dimë gjithashtu se besueshmëria ndërtohet përmes rezultateve konkrete, jo përmes njoftimeve. Certifikimet tona ISO pasqyrojnë të njëjtën disiplinë. Cilësia, siguria e informacionit, qëndrueshmëria operacionale dhe zhvillimi i qëndrueshëm nuk janë thjesht slogane për ne. Ato përfaqësojnë mënyrën se si punojmë”, nënvizon Dalipi.
Sa i përket vazhdimësisë së nismës, Dalipi bën të ditur se plani është që pas edicionit të parë në Prishtinë, samiti të mbahet në Tiranë më 2027 dhe në Shkup më 2028.
Sipas tij, rotacioni i nikoqirëve synon t’u japë vendeve pjesëmarrëse mundësi për të udhëhequr platformën dhe për të vazhduar diskutimet për projektet dhe partneritetet e nisura në edicionet paraprake.
“Prishtina është nikoqirja e edicionit të parë, por jo e vetmja. Plani ynë është që Tirana ta presë samitin në vitin 2027, ndërsa Shkupi në vitin 2028. Mali i Zi mund t’i bashkohet nismës në një edicion të ardhshëm, në varësi të marrëveshjes me partnerët tanë. Rotacioni i jep secilit shtet pronësi mbi platformën dhe u siguron investitorëve vazhdimësi. Marrëdhëniet që krijohen në Prishtinë duhet të shndërrohen në diskutime konkrete për projekte në Tiranë dhe më pas të rezultojnë në nënshkrimin e partneriteteve. Mesazhi ynë për qeveritë e rajonit është i qartë: të dëshmojnë vullnet të mirë dhe të krijojnë një kapital të qëndrueshëm besimi duke u angazhuar aktivisht që tani, duke e ditur se radha e tyre për të qenë nikoqire dhe për të udhëhequr këtë nismë do të vijë patjetër.”, thotë ai.
Dalipi ka thënë se suksesi i Balkan Summit nuk do të matet me numrin e pjesëmarrësve apo paneleve, por me rezultatet që do të arrihen pas përfundimit të tij.
“Suksesi nuk matet me numrin e pjesëmarrësve apo të paneleve. Matësi i vërtetë është ajo që ndodh tre, gjashtë apo dymbëdhjetë muaj më vonë. Cilat projekte kalojnë në fazën e vlerësimit serioz? Cilat partneritete krijohen? Dhe cilat investime arrijnë deri në zbatim? Nëse samiti ndihmon qoftë edhe disa projekte të fuqishme ta kalojnë këtë prag, atëherë ai do ta ketë përmbushur misionin e tij”, përfundon Dalipi.