Faktorë të fshehur mund të bëjnë që rezultati në analiza të mbetet i ulët, edhe kur mendoni se po bëni gjithçka si duhet
Shumë njerëz qëndrojnë rregullisht në diell, marrin edhe suplemente, por analizat përsëri tregojnë nivel të ulët të vitaminës D. Arsyeja nuk është gjithmonë mungesa e diellit. Vitamina D është një vitaminë e tretshme në yndyra dhe, që trupi ta përdorë si duhet, ajo duhet të përthithet mirë në zorrë, pastaj të përpunohet në mëlçi dhe veshka.
Sipas National Institutes of Health – Office of Dietary Supplements, mungesa e vitaminës D mund të lidhet me ekspozim të pamjaftueshëm në diell, përthithje të dobët, obezitet, moshë më të madhe, pigment më të errët të lëkurës, sëmundje të mëlçisë ose veshkave, si dhe me përdorimin e disa barnave.
Vitamina D është e rëndësishme për shëndetin e kockave, muskujve, imunitetin dhe funksionimin normal të organizmit. Por, nëse një hallkë e këtij procesi nuk funksionon mirë, niveli i saj mund të mbetet i ulët edhe kur njeriu mendon se po bën gjithçka si duhet, transmeton Telegrafi.
1. Mungesa e magnezit
Një nga arsyet që shpesh neglizhohet është mungesa e magnezit. Ky mineral merr pjesë në metabolizmin dhe aktivizimin e vitaminës D. Një rishikim shkencor i publikuar në bazën mjekësore PubMed thekson se magnezi ndihmon në aktivizimin e vitaminës D dhe në rregullimin e kalciumit e fosfatit, elemente të rëndësishme për kockat. Burime të mira të magnezit janë spinaqi, farat e kungullit, bajamet, arrat, bishtajoret dhe drithërat integrale.
2. Marrja e suplementit në mënyrën e gabuar
Vitamina D përthithet më mirë kur merret me ushqim që përmban yndyra të shëndetshme. Nëse merret në stomak bosh, sidomos te personat me tretje të ndjeshme, përthithja mund të jetë më e dobët. Prandaj, suplementi zakonisht është më mirë të merret me një vakt që përmban vezë, kos, avokado, vaj ulliri, peshk, arra ose fara.
3. Ekspozimi në diell nuk është gjithmonë i mjaftueshëm
Shumë njerëz mendojnë se mjafton të dalin jashtë për të prodhuar vitaminë D. Por prodhimi në lëkurë varet nga koha e ditës, stina, ndotja e ajrit, veshja, qëndrimi në hije dhe sa sipërfaqe e lëkurës ekspozohet realisht. Edhe në ditë me diell, trupi mund të mos prodhojë mjaftueshëm vitaminë D nëse ekspozimi është i shkurtër ose i kufizuar.
4. Kremi me faktor mbrojtës dhe veshjet
Kremrat me faktor mbrojtës janë të rëndësishëm për mbrojtjen e lëkurës nga dëmtimi dhe kanceri i lëkurës, por njëkohësisht mund të ulin prodhimin e vitaminës D në lëkurë. E njëjta gjë ndodh kur lëkura është e mbuluar me rroba, kur përdoren kapele, ose kur qëndrimi në diell bëhet kryesisht pas xhamit, sepse rrezet UVB nuk kalojnë në mënyrë efektive përmes xhamit.
5. Ngjyra më e errët e lëkurës
Personat me lëkurë më të errët kanë më shumë melaninë, e cila ul aftësinë e lëkurës për të prodhuar vitaminë D nga dielli. Kjo nuk do të thotë se dielli nuk ndihmon, por shpesh kërkohet ekspozim më i gjatë ose vlerësim më i kujdesshëm përmes analizave.
6. Mosha
Me kalimin e viteve, lëkura bëhet më pak efikase në prodhimin e vitaminës D. Prandaj, te të moshuarit, niveli mund të jetë më i ulët edhe kur dalin në diell. Në këtë moshë rëndësi ka edhe ushqimi, funksioni i veshkave, aktiviteti fizik dhe përdorimi i barnave të ndryshme.
7. Problemet me zorrët dhe keqthithja
Sipas MedlinePlus, një shërbim informativ mjekësor i National Library of Medicine, mungesa e vitaminës D mund të shfaqet edhe kur organizmi nuk e përthith mirë atë nga ushqimi. Kjo ndodh te disa gjendje të traktit tretës, si celiakia, sëmundja e Crohnit, problemet inflamatore të zorrëve ose pas disa ndërhyrjeve kirurgjikale në sistemin tretës.
8. Mbipesha dhe obeziteti
Te personat me mbipeshë ose obezitet, vitamina D mund të mbahet më shumë në indin dhjamor dhe të jetë më pak e disponueshme në qarkullim. Kjo është arsyeja pse disa persona me indeks të lartë të masës trupore mund të kenë nevojë për vlerësim më të kujdesshëm dhe, në disa raste, për doza të përshtatura nga mjeku.
9. Sëmundjet e mëlçisë dhe veshkave
Vitamina D që merret nga dielli, ushqimi ose suplementet nuk është menjëherë aktive. Ajo duhet të kalojë nëpër disa hapa metabolikë, kryesisht në mëlçi dhe veshka. Prandaj, sëmundjet kronike të këtyre organeve mund ta pengojnë shndërrimin e saj në formën që trupi e përdor më mirë.
10. Ilaçet dhe dozat e papërshtatshme
Disa ilaçe mund të ndikojnë në përthithjen ose metabolizmin e vitaminës D. Ndër to përmenden disa barna për dobësim, kortikosteroidet dhe barna të tjera që ndikojnë në metabolizëm. Problem mund të jetë edhe marrja e dozave shumë të ulëta, por edhe vetë-mjekimi me doza të larta pa analizë dhe pa këshillë mjekësore. Dozat e tepërta mund të shkaktojnë rritje të kalciumit në gjak dhe pasoja për veshkat e zemrën.
Çfarë duhet bërë?
Mënyra më e saktë për ta vlerësuar statusin e vitaminës D është analiza e 25-hidroksivitaminës D, e njohur si 25(OH)D. Udhëzimet e Endocrine Society theksojnë se përdorimi i vitaminës D duhet të bëhet me kujdes, sidomos kur synohen doza më të larta ose kur personi ka gjendje të veçanta shëndetësore.
Nëse niveli mbetet i ulët pavarësisht diellit dhe suplementeve, nuk duhet rritur doza në mënyrë të verbër. Më mirë është të kontrollohen edhe faktorë të tjerë: mënyra e marrjes së suplementit, shëndeti i zorrëve, pesha trupore, funksioni i mëlçisë dhe veshkave, magnezi, si dhe barnat që përdoren rregullisht.
Vitamina D është e rëndësishme, por nuk funksionon e shkëputur nga pjesa tjetër e organizmit. Prandaj, kur ajo mbetet e ulët, përgjigjja shpesh nuk gjendet vetëm te dielli, por te mënyra se si trupi e përthith, e aktivizon dhe e përdor atë.