Kujtesa njerëzore është një proces kompleks, ku përvojat e kaluara ruhen përmes lidhjeve mes informacionit, emocioneve dhe shqisave. Për këtë arsye, një tingull, aromë, fotografi apo vend i caktuar mund të aktivizojë papritur një kujtim që nuk është sjellë në vetëdije për një kohë të gjatë.
Ky fenomen lidhet me mënyrën se si truri organizon dhe rikthen informacionin. Një stimul i pranishëm në momentin e caktuar mund të shërbejë si “çelës” për të aktivizuar lidhje të krijuara gjatë një përvoje të mëparshme.
Veçanërisht aromat mund të jenë të fuqishme në nxitjen e kujtimeve, pasi përpunimi i tyre është i lidhur ngushtë me struktura të trurit që përfshihen në emocione dhe kujtesë.
Kjo tregon se kujtesa nuk funksionon vetëm si një arkiv i së kaluarës, por si një sistem dinamik që ndërvepron vazhdimisht me përvojat dhe stimujt e së tashmes.